Het doel is meer vrouwen in de technieksector. De praktijk toont juist een andere trend. Technisch geschoolde vrouwen verlaten vroegtijdig het vak. “Grofweg voelen ze zich sociaal niet veilig genoeg”, stelt Elsemieke de Jong, programmamanager Arbeidsmarkt bij het Expertisecentrum Voor Haar Technische Ontwikkeling (VHTO).
Als ze als kind had geweten hoe leuk ‘de techniek was’ dan had ze er absoluut voor gekozen. Via een omweg kwam ze toch terecht in de sector die van oudsher wordt gedomineerd door mannen. Elsemieke de Jong maakt zich al jaren sterk voor meer vrouwen in techniek en IT.
Hard nodig volgens haar, al was het alleen maar om het chronisch tekort aan personeel in de sector te verkleinen. Bovendien functioneren bedrijven met een mix van werknemers beter, zo leren diverse onderzoeken. En toch is haar missie niet eenvoudig.
Gezonde mix van werknemers
De Jong is programmamanager Arbeidsmarkt bij VHTO, het Expertisecentrum Voor Haar Technische Ontwikkeling. De huidige krapte op de arbeidsmarkt noemt ze zorgelijk. “Overal is de vraag: hoe kunnen we al het arbeidspotentieel bereiken en benutten?”
VHTO stimuleert de aanwas van meer vrouwen in de techniek en IT-sector. De lat ligt hoog. “We streven ernaar om 40 procent vrouwen in de techniek en IT aan het werk te hebben in 2040. Maar dat gaat zeker niet vanzelf. Daarom is het belangrijk dat iedereen meedenkt, want vrouwen benaderen problemen vaak anders dan mannen.”
Onderzoek wijst uit dat bedrijven beter functioneren als er een gezonde mix is van werknemers. Denk aan de man-vrouw verhouding, maar ook aan leeftijd, achtergrond, en andere kenmerken. De Jong: “Dit geldt bij uitstek ook voor de sectoren techniek en IT. Zij bouwen aan de toekomst van onze maatschappij. Het is dus logisch dat alle groepen daarin zijn vertegenwoordigd.” Kiezen voor techniek heeft meerdere voordelen, verzekert ze. “Het is een ‘baanzekere sector’. Dat draagt daarmee bij aan de financiële zelfstandigheid van vrouwen.“
Weerstand ombuigen
Dat neemt niet weg dat het niet eenvoudig is om meer vrouwenharten te winnen voor de BV Techniek. Sterker: ze behouden voor de sector is zonodig nóg lastiger, zo leert een analyse van CBS-microdata. Daaruit blijkt dat ongeveer 65 procent van de vrouwen met een technische opleiding de techniek weer verlaat. VHTO onderzoekt wat de redenen daarvan zijn.
De Jong: “We zien dat er vaak een bepaalde weerstand is, deels gebaseerd op aannames. Bijvoorbeeld: er zijn nou eenmaal weinig technisch geschoolde vrouwen, dus waarom zouden we al die moeite doen om ze binnen te halen? Of: als hier vrouwen komen werken, mogen we sommige grappen niet meer maken, daar hebben we geen zin in. Wat we ook horen is: we hebben al heel veel geprobeerd, het lukt toch niet. Is er eenmaal weerstand, dan is het lastig om beweging te creëren.”
De meeste bedrijven hebben de ‘harde feiten’ wel op orde, zoals beleid, een vertrouwenspersoon, protocollen voor allerlei situaties. “Maar wat veel belangrijker is”, stelt De Jong: “Je moet met ze in gesprek: In de techniek vinden leidinggevenden dat vaak spannend. Veel van hen zijn doorgegroeid vanuit een technische functie, en in de functieprofielen is nauwelijks aandacht voor deze ‘soft skills’.”
Basisvoorwaarde
De Whitepaper ‘Vrouwen in techniek en IT’ van VHTO noemt verschillende ‘vertrekoorzaken’. Grofweg zijn dat er vier: genderbias op de werkvloer waardoor vrouwen zich niet op hun gemak voelen; gebrek aan zelfvertrouwen omdat vrouwen zich vaker moeten bewijzen; werk/privé balans en; masculiene bedrijfscultuur.
“Samenvattend kunnen we zeggen dat het overgrote deel van de vrouwen die uit de techniek verdwijnt, dat doet vanwege een gebrek aan sociale veiligheid”, stelt De Jong. “Kun je jezelf zijn, durf je vragen te stellen, voor jezelf op te komen, ideeën aan te dragen, je grenzen aan te geven zonder angst voor de gevolgen? Daar draait het om, het is een basisvoorwaarde om ergens lekker te kunnen werken. Als VHTO willen we die sociale veiligheid de norm maken. Dat gaan we doen door het te integreren in het bestaande veiligheidsnarratief van technische bedrijven. Veiligheid is in technische bedrijven essentieel. Er zijn veel (ongeschreven) normen als ‘Draag je veiligheidskleding’ of ‘Hand op de reling’. Dat vindt iedereen normaal en belangrijk. Maar veiligheid is óók met elkaar zorgen voor een veilige werkplek, in alle opzichten.”
VHTO ontwikkelt een toolbox om bedrijven te helpen bij gespreksvoering. Een team kan dan zelf aan de slag, zonder HR of directie. Het is een laagdrempelige manier om in gesprek te gaan. In maart start de campagne en dan komt ook de toolbox online, die voor iedereen gratis beschikbaar is. Wie wil, kan zich hier alvast aanmelden.
Doe mee met Girls’ Day
Op 14 april is het Girls’ Day. Voor meiden een leuke manier om kennis te maken met techniek, en voor bedrijven een kans om te laten zien hoe mooi en divers techniek is. De Jong had in haar tienerjaren zelf graag aan zo’n Girls’ Day meegedaan.
“Ik had voor alle vakken ongeveer dezelfde cijfers, dus ik kon in principe alle kanten op. Toch kwam het niet in mij op dat ik om iets te kiezen met exacte vakken. Ook mijn ouders kwamen niet op het idee en ook op school werd het niet als optie benoemd. Wie weet had ik na zo’n Girls’ Day wel gekozen voor de techniek. Door dat kijkje in de keuken gaat er voor veel meiden een hele wereld open waarvan ze het bestaan niet wisten. Dat kan ervoor zorgen dat ze zich breder gaan oriënteren en wie weet later in de techniek gaan werken.”
VHTO voerde na de vorige editie van Girls’ Day een effectmeting uit onder deelnemende meiden, scholen en bedrijven. Meiden beoordeelden de dag met een 7,6. Bedrijven waarderen de dag met een 8,3 en scholen gaan daar met een 8,6 zelfs nog overheen. Een quote van een deelnemend meisje: “Deze dag was véél leuker dan het jaarlijkse schoolreisje! Mag ik volgend jaar weer komen?” Een andere jonge deelneemster zei: “Kunnen we niet elke maand Girls’ Day doen?”
VHTO zoekt nog bedrijven die mee willen doen en ondersteunen je daarbij met handige toolkits. Interesse? Meld je aan op vhto.nl/aanbod/girls-day, of kijk op de site voor meer informatie.
Techniek Inclusief Award
Tijdens de VSK+E 2026 wordt voor de tweede keer de Techniek Inclusief Award uitgereikt. Het is een prijs om bedrijven te belonen die divers talent aantrekken, behouden en laten groeien. Het is namelijk bewezen dat dat bijdraagt aan slimme teams, betere resultaten, meer werkplezier en een toekomstbestendige installatiebranche. De inzendingen voor de Techniek Inclusief Award 2026 worden beoordeeld door een vakjury, die onder andere bestaat uit Sahar Yadegari, directeur-bestuurder van VHTO. Er zijn drie criteria: vernieuwing (is het initiatief uniek, creatief en onderscheidend binnen de sector?), overdraagbaarheid (is de aanpak toepasbaar voor andere bedrijven in de branche?) en effectiviteit (draagt het initiatief aantoonbaar bij aan meer diversiteit en inclusie?).
Wil je hier meer van weten? Kom dan naar VSK+E die van 3 tot 6 februari wordt gehouden in Jaarbeurs Utrecht. Meld je gratis aan.
