© pexels
De warmtepomp is inmiddels een vaste waarde in de Nederlandse energietransitie. Zowel in woningbouw als utiliteitsbouw worden installaties in hoog tempo verduurzaamd. Terwijl de discussie jarenlang echt vooral draaide om rendement, verschuift de aandacht steeds meer naar een andere factor: geluid.
Voor installateurs en ontwikkelaars wordt het akoestische vraagstuk rondom warmtepompen steeds relevanter. De vraag is hierbij niet meer óf geluid een rol speelt, maar hoe vroeg in het ontwerpproject je hier al rekening mee moet houden.
Van technische installatie naar storende omgevingsfactor
Bij het ontwerpen van een gebouw ligt de focus vaak op design en energieprestaties. De buitenunit van een warmtepomp wordt vervolgens ergens praktisch ingepast. Bijvoorbeeld op het dak of naast het pand. Vaak werkt dat prima. In dichtbebouwde gebieden of bij grotere installaties kan dat echter al snel voor geluidsproblemen zorgen. Denk aan situaties waarbij de buitenunit dicht bij de perceelsgrens staat of het geluid tussen de gevels wordt weerkaatst.
Het geluid van de installatie is daarmee niet meer een technische eigenschap die over het hoofd is gezien, maar een storende factor die invloed heeft op de omgeving.
Geluidseisen worden strenger ervaren in de praktijk
Hoewel de wettelijk normen rond installaties al enkele jaren bestaan en veel installaties op papier voldoen aan die normen, komen klachten steeds vaker voor.
- Projecten liggen vaker in gemengde woon-werkgebieden.
- Installaties worden groter door all-electric / gasloze bouw.
- Door bewustzijn worden mensen gevoeliger voor geluid.
- Klachtenprocedures verlopen sneller en formeler.
- Mensen wonen steeds dichter op elkaar.
Een installatie die technisch voldoet, kan in de praktijk later alsnog leiden tot klachten of extra kosten vanwege aanpassingen. Daarbij wordt ook nog wel eens over het hoofd gezien dat de geluidseisen ’s nachts strenger zijn dan overdag.
Meer informatie over de regelgeving vind je bij het Informatiepunt Leefomgeving.
Installateurs krijgen adviserende rol
Ook de rol van de installateur van de warmtepomp verandert. Er wordt steeds vaker van je verwacht als installateur dat je niet alleen de warmtepomp installeert, maar ook meedenkt over bijvoorbeeld de positionering en geluidsbelasting. Niet alleen achteraf, maar al voordat de bouw begint.
In de praktijk zien we zo dat installateurs bij grote projecten steeds vaker als in een vroeg stadium worden betrokken bij ontwerpkeuzes. Denk aan vragen zoals:
- Waar komt de buitenunit te staan?
- Hoe ver staat de warmtepomp van de perceelsgrens?
- Zijn er reflecterende gevels?
Wanneer er vooraf al rekening gehouden wordt met deze vragen, kunnen problemen later worden voorkomen.
Ruimtegebrek maakt het lastiger
In moderne projecten is ruimte schaars. Architectuur, groenvoorzieningen, parkeren, tuinen en technische installatie concurreren allemaal om dezelfde plek. Buitenunits van warmtepompen belanden daarom vaak op platte daken of naast een gevel.
Op deze plekken kan geluid zich echter anders gedragen dan verwacht. Reflecties tegen gevels of geluid dat in een hofje blijft hangen, kunnen ervoor zorgen dat de installatie duidelijker hoorbaar is dan vooraf gedacht. Het is daarom des te belangrijker dat het geluid niet pas na plaatsing wordt beoordeeld, maar dat hier rekening mee wordt gehouden in het ontwerp.
Omarmen in plaats van verbergen
Laten we ook eerlijk zijn: een warmtepomp buitenunit is niet echt mooi. Ze zijn vrij groot en het worden er ook steeds meer, terwijl gebouwen juist visueel steeds rustiger worden ontwerpen. Architecten en ontwikkelaars zoeken daarom naar manieren om installaties netjes te integreren in het ontwerp van de bouw.
Een trend is daarbij ook om al in een vroeg stadium gespecialiseerde oplossingen mee te nemen in het ontwerp. Bedrijven zoals REDUCD leveren hoogwaardige geluiddempende omkastingen, waaronder de warmtepomp ombouw. Ze kunnen hierdoor buitenunits zowel visueel als akoestisch netjes in het gebouwontwerp integreren. Omkastingen kunnen vaak in iedere gewenste kleur worden gespoten én zijn regelmatig maatwerk. Tegelijkertijd zorgen ze voor een flinke demping van het geluid, tot wel 14 dB(A).
Geluid blijft een aandachtspunt
Met het groeiende aantal warmtepompinstallaties wordt het geluid van buitenunits steeds vaker een belangrijk aandachtspunt. Met een hoogwaardige warmtepomp omkasting kan de geluidsbelasting later aanzienlijk worden verminderd, met een minimale impact op het rendement van de installatie. Hoewel plaatsing van de buitenunit en omgevingsfactoren nog steeds een heel grotere rol spelen, wordt het daardoor wel gemakkelijker om warmtepompen te integreren in dichtbebouwde omgevingen.