Pexels
De bouw- en installatiesector staat midden in een transitie naar duurzamer materiaalgebruik. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 gelden via het Besluit bouwwerken leefomgeving aangescherpte eisen voor de milieuprestatie van nieuwe gebouwen. Die verschuiving raakt direct aan de dagelijkse keuzes van aannemers, architecten en opdrachtgevers, tot op het niveau van individuele kozijnen.
De milieuprestatie van een gebouw wordt uitgedrukt in de MPG-score: hoe lager het getal, hoe minder milieubelasting de gebruikte materialen veroorzaken over hun gehele levensduur. De Rijksoverheid heeft de grenswaarde voor woningen de afgelopen jaren stapsgewijs verlaagd en verdere aanscherping richting 2030 ligt in de lijn der verwachting. Dat zet druk op de materialenkeuze bij elk bouwonderdeel, van fundering tot gevelbekleding.
Voor kozijnen heeft die druk concrete gevolgen. Waar kunststof en aluminium kozijnen lange tijd dominant waren in delen van de markt, groeit de belangstelling voor hout als materiaal met een gunstig milieuprofiel. Wie overweegt om houten kozijnen op maat laten maken, kiest daarmee voor een hernieuwbare grondstof die CO2 opslaat in plaats van uitstoot tijdens productie.
Wat de MPG-aanscherping concreet betekent
De MPG berekent de milieukosten van alle materialen in een gebouw, van draagconstructie tot afwerkingslagen. Kozijnen vormen daarbinnen een substantieel onderdeel, zeker bij woningen met veel gevelopeningen. De Nationale Milieudatabase, beheerd door stichting NMD, bevat de milieudata waarmee ontwerpers en adviseurs de MPG-score per project berekenen.
In de praktijk betekent een lagere grenswaarde dat bouwpartijen vaker moeten zoeken naar materialen die over hun hele levenscyclus minder milieudruk veroorzaken. Het gaat niet alleen om de productiefase, maar ook om transport, onderhoud, levensduur en uiteindelijke sloop of hergebruik. Hout scoort in meerdere van die categorieën gunstig ten opzichte van kunststof en aluminium, vooral doordat het een hernieuwbare grondstof betreft.
Bouwadviesbureaus signaleren dat steeds meer bestekken expliciet vragen om een onderbouwde MPG-berekening per materiaalgroep. Kozijnen springen er daarbij uit omdat de verschillen tussen materiaaltypen relatief groot zijn. Een bewuste keuze op dit punt kan de totale gebouwscore merkbaar beïnvloeden.
Waarom hout terrein wint in de gevel
Hout is een van de weinige gangbare bouwmaterialen die tijdens hun groei CO2 vastleggen. Een houten kozijn functioneert in die zin als koolstofopslag gedurende de gehele gebruiksduur, soms wel veertig tot zestig jaar bij goed onderhoud. De Nederlandse overheid stimuleert het gebruik van biobased materialen als onderdeel van het streven naar een volledig circulaire economie in 2050.
Moderne productietechnieken hebben de prestaties van houten kozijnen bovendien sterk verbeterd. Isolatiewaarden zijn vergelijkbaar met die van kunststof varianten, terwijl de vormvrijheid groter is. Timmerfabrieken zoals Robben Kozijnen in het Friese Oldeberkoop produceren op maat gemaakte houten kozijnen in uiteenlopende uitvoeringen, van standaard draai-kiepraramen tot toog- en puntkozijnen. Die flexibiliteit maakt hout geschikt voor zowel nieuwbouw als renovatie van bestaande panden.
Tegelijkertijd is eerlijkheid geboden: houten kozijnen vragen meer periodiek onderhoud dan kunststof. Schilderwerk is doorgaans om de vijf tot acht jaar nodig, afhankelijk van de houtsoort en afwerking. Dat is een reële afweging, al valt de totale milieubalans over de levensduur in het voordeel van hout uit.
Gevolgen voor bouwprofessionals en opdrachtgevers
Aannemers en bouwbedrijven die nu al rekening houden met de dalende MPG-grenswaarden, bouwen voorsprong op. Het vroegtijdig opnemen van houten maatwerkkozijnen in bestekken kan de totale milieuscore van een project verbeteren zonder concessies aan isolatie of vormgeving. Zeker bij renovatieprojecten in monumentale of oudere panden sluit houtwerk beter aan bij bestaande architectuur dan standaard kunststof profielen.
Opdrachtgevers doen er goed aan om bij de materiaalkeuze niet uitsluitend naar aanschafprijs te kijken. De total cost of ownership, inclusief onderhoudskosten en restwaarde, valt voor houten kozijnen in veel gevallen gunstiger uit dan de eerste offerte doet vermoeden. Bovendien levert een lage MPG-score in toenemende mate ook commercieel voordeel op, bijvoorbeeld bij woningen die met een duurzaamheidslabel op de markt komen.
De regelgeving rond materiaalgebonden milieu-impact wordt de komende jaren alleen maar strenger. Partijen die hun houten kozijnen op maat laten maken bij een gespecialiseerde timmerfabriek, kunnen nu al voldoen aan normen die straks standaard worden. Wie daar vroeg op inspeelt, hoeft straks geen projecten te herzien wanneer de grenswaarden opnieuw dalen.
Meer informatie