We stoppen gebouwen vol met veel te krachtige installaties, stellen Edwin van Noort van Dutch Green Building Council (DGBC) en Esther Loman van Kuijpers. Dat is helemaal niet nodig. Stop daarmee!, is hun oproep.
De laatste 40 jaar is de milieu-impact van installaties in gebouwen flink toegenomen, stelt Van Noort. Loman, duurzaamheidsmanager bij technologisch verduurzamer Kuijpers, is het daarmee eens. “Opdrachtgevers wilden vooral energiezuinige gebouwen, en dat betekende automatisch meer installaties.” Er kwamen bijvoorbeeld veel meer zonnepanelen, wat gebouwen inderdaad energiezuiniger maakte. “Maar PV-panelen moeten ook worden geproduceerd”, gaat Loman verder. “En het scheelt heel veel of dat in China gebeurt met behulp van energie op bruinkool of dat ze gemaakt worden in Europa met behulp van groene stroom.”
Heel veel componenten
Die milieu-impact gaat namelijk over de hele levensfase van een installatie. Dat wil zeggen de productiefase, de gebruiksfase en ook de afvoerfase. De afgelopen tijd is veel te veel de nadruk gelegd op de gebruiksfase, vinden Van Noort en Loman. De andere twee fases werden eigenlijk genegeerd. “Een PV-paneel bestaat bijvoorbeeld uit glas, batterijen en een omvormer”, stelt Van Noort. “Daar kun je in de afvoerfase niks mee, zeker niet als ze uit China komen. Want het gaat bijvoorbeeld ook over hoe ze zijn verkleefd, of onderdelen goed losmaakbaar zijn.”
Op dat gebied zijn de fabrikanten aan zet, vinden de twee. Die moeten de impact in kaart brengen van alle componenten in hun installaties. “Maar dat is heel lastig”, zegt Esther. “Het zijn heel veel componenten, die je helemaal tot aan de bron toe moet volgen.” Edwin voegt toe: “Waar is iets van gemaakt, hoe is het gemaakt, wat is de levensduur, kun je het vervangen, is het losmaakbaar, is er een reserveonderdelenbeleid, het is allemaal van invloed.”
Verouderde normering
De installatiebranche krijgt hier bijvoorbeeld heel praktisch inzicht in via het Programma van Eisen Circulaire Installaties 2.0, waaraan DGBC, Kuijpers en veel andere marktpartijen hebben meegewerkt. Het PvE geeft opdrachtgevers en installateurs handvatten om cirulaire eisen structureel op te nemen in projecten. Maar Van Noort en Loman wijzen ook op het vermijden van overdimensionering van installaties. “Het is vaak helemaal niet nodig om zulke grote installaties te plaatsen. Dat wordt gebaseerd op verouderde normering”, stelt Edwin. “Ik denk bijvoorbeeld aan een pand waarin voor de installaties rekening wordt gehouden met een minimale buitentemperatuur van -7 graden. Maar het is daar de laatste jaren nooit kouder geweest dan 0 graden. Als je daarop normeert, dan krijg je gewoon een andere installatie.”
Circulariteit in gedachten
Volgens beiden is het ook maar de vraag of je moet zorgen dat het altijd 21 graden is in een gebouw, ook op de koudste en warmste dag van het jaar. “Ontwerpers overnormeren en overdimensioneren vaak om iedereen maar tevreden te houden, maar dat is niet altijd nodig”, zegt Edwin. Esther vult aan. “Een koelinstallatie die is overgedimensioneerd slijt bijvoorbeeld ook sneller, omdat die niet optimaal wordt ingezet. Per saldo is het dan ook verstandig om niet te overdimensioneren.”
‘Refuce en reduce’, is het motto waar Van Noort en Loman op hameren. “Je moet kritisch kijken wat je echt nodig hebt”, sluit Van Noort af. “En dan een bewuste keuze maken op het gebied van lucht, koelvermogen en verwarming”, vult Loman nog aan. “Vervolgens optimaliseren met circulariteit in gedachten.”
DGBC op VSK+E
Edwin van Noort verzorgt op woensdag om 13:00 uur een sessie op VSK+E over hoe je heel praktisch de circulariteit van je installaties kunt verhogen.
Meld je hier gratis aan voor VSK+E.
