Nederland moet minder hyperventileren, vindt Friso de Zeeuw. De ervaren gebiedsontwikkelaar ziet hoe beleid vastloopt in modieuze ideeën, overreacties en uitdijende bureaucratie. Zijn alternatief is nuchter: maak onderscheid tussen tijdelijke trends en structurele veranderingen, overbelast steden niet en kies vooral voor plannen die werkelijk uitvoerbaar zijn. Helder! sprak met hem.
Wie Friso de Zeeuw naar zijn drijfveren vraagt, krijgt geen meeslepend verhaal over mensen en hun emoties. Het is vooral de omgeving waarin zij leven die hem fascineert: de combinatie van wonen, water, infrastructuur, groen en economie. Precies daar komen zijn bestuurlijke ervaring, wetenschappelijke werk en liefde voor gebiedsontwikkeling samen.
Het onderscheid tussen tijdelijke en structurele veranderingen maken we in dit land, al hyperventilerend, te weinig.Friso de Zeeuw
Na vijftig jaar in het vak kijkt De Zeeuw met argwaan naar ideeën die als vernieuwend worden gepresenteerd. Veel innovaties blijken volgens hem oude concepten in een nieuwe verpakking. Andere ontwikkelingen zijn tijdelijk, maar worden direct als een definitieve omslag beschouwd.
Die kritische houding levert hem het imago op van een dwarsdenker die vooral tegenhoudt. Zelf lijkt hij daar weinig moeite mee te hebben. Hij weet dat zijn leeftijd en ervaring gemakkelijk kunnen worden uitgelegd als behoudzucht. Zich jonger of modieuzer voordoen heeft volgens hem geen zin. Belangrijker is de vraag of zijn kritiek hout snijdt.
Deze embed gebruikt marketing cookies. Accepteer marketing cookies om de embed te tonen.
De stad is niet onbeperkt rekbaar
Over de Nederlandse gebiedsontwikkeling is De Zeeuw positiever dan zijn scherpe toon doet vermoeden. Ondanks de vele procedures, belangen en regels vindt hij dat er in steden over het algemeen behoorlijk goede projecten worden gerealiseerd. Het gevaar schuilt volgens hem vooral in het almaar verder verdichten.
Ongeveer zeventig procent van de woningbouwopgave wordt nu binnenstedelijk gepland. De Zeeuw zou liever een evenwichtiger verdeling zien, waarbij de helft van de woningen buiten het bestaande stedelijke gebied ontstaat. Niet in zielloze uitbreidingswijken, maar in moderne tuinsteden met ruimte voor groen, water, flora en fauna.
Daarmee gaat hij in tegen de gedachte dat Nederland vrijwel uitsluitend de hoogte in moet. Hoogbouw kan onderdeel van de oplossing zijn, maar flats als vanzelfsprekend antwoord op de woningnood vindt hij te beperkt. Een leefbare stad vraagt ook om ruimte voor klimaatadaptatie, natuur en een prettige dagelijkse omgeving.
Ook in het landelijk gebied pleit De Zeeuw voor scherpere keuzes. Sommige gebieden kunnen nadrukkelijker voor landbouw worden ingericht, inclusief de technische vernieuwing die nodig is om efficiënter te produceren. Elders kan juist meer ruimte ontstaan voor natuur. In plaats van alle functies overal met elkaar te willen verenigen, kiest hij voor een duidelijkere ruimtelijke ordening.
Goede bedoelingen, stroperige uitvoering
De grootste hindernis is volgens De Zeeuw niet een gebrek aan ambities, maar de manier waarop Nederland problemen probeert op te lossen. Zodra iets misgaat, volgt vaak een stapeling van loketten, adviesbureaus, regelingen en managementlagen. De aanpak van de aardbevingsschade in Groningen ziet hij als een pijnlijk voorbeeld: bewoners krijgen talloze deskundigen over de vloer, terwijl daadwerkelijke compensatie lang op zich laat wachten.
Daar komt een tweede mechanisme bij. Na jaren van onderschatting slaat beleid gemakkelijk door naar de andere kant. Eerst gebeurt te weinig, daarna volgen ingrepen die nauwelijks nog ruimte laten voor nuance of aanpassing. Het resultaat is kostbaar beleid dat wel daadkracht uitstraalt, maar niet automatisch beter werkt.
De Zeeuws politieke overstap van de PvdA naar de VVD past bij zijn nadruk op uitvoerbaarheid en verdienvermogen. Wie publieke voorzieningen, woningbouw en verduurzaming wil financieren, moet volgens hem ook oog hebben voor ondernemers die initiatieven nemen en economische waarde creëren. Alleen praten over de verdeling van welvaart is niet genoeg.
Humor, cynisme en zelfrelativering
Zijn eigen bijdrage ziet hij in twee delen. Als hoogleraar hielp hij gebiedsontwikkeling als vakgebied in kaart te brengen en verder te professionaliseren. Als columnist en commentator bestrijdt hij wat hij beschouwt als quasi-innovaties en merkwaardige beleidsideeën. Positieve vakontwikkeling aan de ene kant, noodzakelijk “grasmaaiwerk” aan de andere.
Daaronder ligt een weinig romantische levenshouding. De Zeeuw voelt zich verwant met het absurdisme van Albert Camus: mensen duwen de steen omhoog, waarna die onvermijdelijk weer naar beneden rolt. Vooruitgang bestaat, maar zelden zonder terugslag. Humor, cynisme en zelfrelativering zijn daarom geen versiering, maar manieren om overeind te blijven. Zijn advies aan Nederland laat zich uiteindelijk in drie woorden samenvatten: “Tem de bureaucratie.” Niet omdat complexe problemen eenvoudig zijn, maar juist omdat meer regels en instituties nog geen betere oplossing garanderen.
