In Amsterdam komt een installatieloos kantoor te staan. Gebouwexperts kunnen hun ogen en oren niet geloven, maar geestelijk vader Oresti Sarafopoulos, architect en partner van OZ Architects, spreekt over een doodsimpel gebouw. “Dit is common-sense-knowledge. Wij zijn geen grappenmakers.”
“Installatieloze gebouwen? Daar geloven we niet zo in”, mompelen Jan Willem van de Groep, programmamanager Building Balance, en Dick van Ginkel, innovatiemanager bij TBI Woonlab in restaurant Speys van de Jaarbeurs kort voor de opnames van de podcast Bureau Stoer. “Het zal wel installatie-arm zijn.” Niet veel later valt hun mond open van verbazing als Oresti Sarafopoulos, architect bij OZ Architects het principe van het gebouw Ono (our new office) toelicht.
In het voorgesprek zei u dat u het liefst met een kettingzaag door regels heengaat. Wat bedoelt u daarmee?
“Om ons doel te bereiken zijn wij als architecten, bouwers, adviseurs en ontwikkelaars dagelijks bezig met het ontwijken van regels.”
Lijkt me niet echt leuk?
“Het is ons vak.”
U staat op het punt om een aanvraag in te dienen voor een zeer bijzonder kantoor dat in Amsterdam komt te staan. Is het installatiearm of installatieloos?
“Het is een gebouw zonder klimaatinstallaties. Het slaat onwijs veel CO2 op en is qua prijs vergelijkbaar met een conservatief gebouw.”
Hoe begon dit avontuur?
“Daarvoor moeten we een paar jaar terug in de tijd. Een van onze eigen klimaatinstallatie was flink ontregeld. Het was die zomer rond de 32 graden, maar op kantoor werd het niet warmer dan 16 graden. Daar begon onze zoektocht. “
Welk probleem lost het op?
“Installaties zijn na 10, 20 jaar toe aan vervanging, terwijl ze wel enorm drukken op de kostprijs van gebouwen. Duurzaam op papier is kortweg niet duurzaam voor onze portemonnee. Daar willen we iets aan doen. Om nog maar te zwijgen over de CO2-impact van gebouwen.”
Dus het is niet louter een geldkwestie?
“Nee. Waar het om gaat is dat installaties in een gebouw vaak als symptoombestrijding worden ingezet.”
Het gebouw heet ONO. Hoe ziet ie eruit?
“Doodnormaal. De clou is dat wij het budget dat normaal naar installaties gaat verplaatsen naar bouwkundige kwaliteit: ruimte. We hebben de verdiepingen vier meter hoog gemaakt en het glaspercentage is radicaal verlaagd, terwijl de lichttoetreding vrijwel hetzelfde gebleven. Hoe kan het gebouw zo licht zijn, vragen veel mensen me. Zij vinden dat onbegrijpelijk. Maar dat komt dus door onze keuze voor hoge vloeren en hoge ramen, waardoor het licht diep naar binnenvalt.”
En dan ben je klaar?
“Ja, dat is in een notendop het verhaal. En dan heb je inderdaad geen klimaatinstallatie nodig. Er zit wel hightech in het gebouw, maar dat is volledig biobased.”
Maar zit er ook geen verwarming in?
“Nee. Dat is ook niet nodig. Wij hebben gebruik gemaakt van de kennis en opgebouwde innovatie van een Oostenrijk ontwerpmethode22 26. Of anders gezegd: de temperatuur van het gebouw schommelt altijd tussen de 22 en 26 graden.”
Betekent dat enorm dikke muren waarin warmte-accumulatie plaatsvindt?
“Welcome to the new century.”
En dus onwijs veel materiaalgebruik?
“Nee. Qua oppervlakte wel, maar qua gewicht is het juist lichter dan een ‘normaal’ gebouw. Wij gebruiken zoals gezegd biobased materialen. Het gebouw is volledig van massief hout en geïsoleerd met kalkhennep. De constructie is ook brandveilig zonder dat we daar van alles voor uit de kast moeten halen: zonder gipsplaten, zonder timmerwerk en zelfs zonder sprinkler. Het is nogmaals een doodsimpel gebouw.”
En het doorstaat alle proeven?
“Glansrijk. Wij hebben dit samen gedaan met Aveco de bondt en het ontwerp twee keer helemaal laten doorrekenen. Het lijkt misschien rocket science, maar dat is het niet. Wij zijn geen grappenmakers. Ons concept is gebaseerd op wetenschap en eerdere ervaringen, is kortweg common-sense-knowledge.”
Installatieloos bouwen spot met veel bestaande bouwregels. Verwacht u veel weerstand?
“Nee. Ik reken juist op enthousiasme. In de bouw zijn onwijs veel innovaties gaande, meer en meer ontwerpers willen de CO2-reductie van gebouwen reduceren. Wij doen het gewoon.”
Wanneer start de bouw?
“Q3 is de bedoeling. Eind 2027 moet het zijn opgeleverd.”
Waarom is het eigenlijk roze?
“Omdat er te weinig roze gebouwen zijn…Haha. We willen statement maken. De gevel wordt gestuct, niet glad maar een beetje grof. Een beetje naar het voorbeeld van de Mexicaanse architect als Barragán. Hij verwees daarmee naar de oudheid, wij verwijzen ermee naar oude grachtenpanden, oude stadhuizen, naar rietgedekte gebouwen en vakwerkhuizen.”
Dit interview is gebaseerd op een uitvoerig interview met ontwerper Oresti Sarafopoulos. Benieuwd naar het hele verhaal van het installatieloze kantoor? Luister dan naar aflevering 16 van de Podcast Bureau Stoer.
