Deze column is de reactie van de auteur op de reacties. Veel mensen herkennen de problemen. ‘Maar er is ook een kleine, maar luidruchtige groep die mijn rol verwart met het probleem’, stelt Pim van Meer. Maar het draait hier niet om Pim, het draait om digitalisering in de polder.
Pims digitale doolhof is een belachelijk slechte naam.
Alsof het over mij gaat. Terwijl alles wat ik probeer te doen, juist gaat over het tegenovergestelde: minder Pim nodig, meer gezamenlijke helderheid. Minder magie in afgesloten zaaltjes, meer uitlegbaarheid in de open lucht.
En toch gaat het in reacties op de Digitale doolhoven opvallend vaak over mij. Over toon, stijl, plaatjes, scherpe randjes. Terwijl ik in de kern maar één ding doe: hardop uitspreken wat we als Nederlanders zélf altijd zeggen dat we willen.
Doe maar normaal. Polderen. Samen uit, samen thuis.
Nederlanders zijn niet fanatiek over ‘doe maar normaal’ omdat het zo’n gezellig zinnetje is. Het is ons sociale besturingssysteem. Het houdt gelijkheid, voorspelbaarheid en groepsrust overeind. Koppen ongeveer gelijk, passie een beetje laag. In een klein, dichtbevolkt land is dat niet gek: sociale frictie is duur.
Maar dat maakt ook dat alles wat een beetje te veel “show” heeft, direct verdacht is. Wie zijn kop boven het maaiveld steekt, krijgt als eerste de wind. Niet omdat de inhoud per se slecht is, maar omdat we gewend zijn dat uitschieters vaak vooral met zichzelf bezig zijn.
Polderen is daar de keerzijde van.
Je lost het samen op, of je verzuipt samen. Dat is letterlijk ons land. Dijken, polders, rivieren: als één idioot ergens zijn eigen gelijk doordrukt, ligt iedereen nat. Dat zit diep in onze politieke en bestuurlijke reflexen: coalities, compromis, “we moeten er samen uitkomen”.
In zo’n cultuur houden we niet van helden die het even komen fixen. We houden van mensen die de groep meenemen.
En daar schuurt Pims digitale doolhof dus ongemakkelijk.
Want wat doe ik de laatste tijd?
Ik loop door de keten heen en benoem pijnpunten. Niet om iemand af te branden, maar omdat je zonder scherpte geen lerend vermogen krijgt. Ik verdedig de vlaggendragers – de mensen die al jaren goed werk doen, vaak onder de radar. Ik zeg al tijden: als we het goed doen, ben ik straks minder nodig. De Digitale Doolhoven zouden steeds minder “Pim” en steeds meer “systeem” moeten zijn.
Maar zodra je dat zichtbaar maakt – 3D-modellen, objectief toetsbare doelen, transparantie over informatiebehoefte, ritme in besluitvorming – voelt het voor sommige mensen alsof jíj de bedreiging bent.
Want als je digitalisering zó inzet dat het polderen eerlijker maakt, dan wordt iedereen net iets beter zichtbaar:
wat je doel echt is, welke keuzes je maakt, welke concessies je vraagt van anderen.
En dat is precies het punt waar Nederlandse nuchterheid twee kanten op kan:
De ene kant zegt:
fijn, eindelijk duidelijkheid, we kunnen eerlijker polderen.
De andere kant fluistert:
spannend, straks zien ze precies wat ík doe (of laat).
In de reacties op Pims digitale doolhof zie ik beide.
Heel veel mensen herkennen de problemen, zijn blij dat ze expliciet gemaakt worden, sturen voorbeelden, willen meedenken.
Maar er is ook een kleine, maar luidruchtige groep die mijn rol verwart met het probleem. Die zegt:
jij bent te scherp,
jij bent bedreigend voor mijn vak,
jij maakt het te transparant,
jij zet mij neer als ouderwets.
Terwijl ik in de praktijk juist dóe wat we als land zeggen belangrijk te vinden:
Egalitair: geen geheime kennis, maar uitlegbare spelregels.
Polderend: één model, één bron van waarheid, waarin iedereen z’n plek heeft.
Nuchter: geen heroïsche innovatiemythes, maar gewoon: wat werkt, wat niet, wat kost het, wat levert het op.
De grap – of de tragiek – is dat mensen doen alsof ik de show ben, terwijl ik juist probeer de show nodig heb om deze ongemakkelijke waarheid dragelijk te maken. Ik weet waarom we het doen zoals we het al jaren doen, maar het is niet goed genoeg meer. Niet omdat ik het zeg, maar omdat we dit iedere dag op het nieuws horen.
Als ik digitalisering binnenbreng, is dat niet om het ego van de tech te strelen, maar om polderen eerlijker te maken. Als ik pleit voor objectief toetsbare kwaliteit, is dat niet om iemand te ontmaskeren, maar om het gesprek minder persoonlijk en minder willekeurig te maken. Als ik zeg dat transparantie en lerend vermogen het grootste goed zijn, dan is dat geen aanval op mensen – het is een aanval op mist.
En mist is precies waar vriendjespolitiek, achterdocht en wantrouwen het beste gedijen.
Je zou kunnen zeggen: Pims digitale doolhof is niet het probleem, maar een symptoom. Een tijdelijke rol in een systeem dat nog moet leren omgaan met zijn eigen ambities: snel willen bouwen, hoge kwaliteit, lage woonlasten, echte duurzaamheid, sociale impact – én ondertussen het liefst niemand serieus willen veranderen.
Fileermoment
Deze column is mijn reactie op de reacties.
De positieve: mensen die zeggen dat ze zich gezien voelen, dat ze eindelijk woorden hebben voor wat al jaren wringt.
En de defensieve: mensen die het benoemen van diezelfde pijnpunten ervaren als persoonlijke aanval, bedreiging van hun rol of verstoring van de “gezelligheid”.
Ik ben niet de held, niet de vijand, en zeker niet het middelpunt. Ik ben slechts degene die de dingen hardop zegt, de data erbij pakt en voorstelt om er samen slimmer van te worden. Precies het soort nuchterheid en polderen waar we in Nederland zo graag mee schermen.
Als je dat vervelend vindt, is de vraag niet of Pim te veel aandacht vraagt.
De vraag is of we soms niet liever ‘doe maar normaal’ roepen, om maar niet te hoeven zien dat normaal al lang niet goed genoeg meer is.
