Netcongestie teistert nieuwbouwproject. De kranten staan er bol van. Een toonaangevend en Europees gesubsidieerd voorbeeldproject op de campus van de TU Eindhoven toont aan dat het anders kan. Door (klimaat)installaties slim op elkaar af te stemmen, spelen softwareleveranciers, installatieproducenten en opdrachtgevers ruimte vrij voor de bouw van een nieuw lab en een datacenter. “Dit is een speeltuin van innovatie.”
Gebouweigenaren worden steeds vaker op de huid gezeten door netbeheerders. Ze ontvangen dan een of meerdere brieven waarin staat dat ze over hun aansluiting gaan. Zo ook de TU Eindhoven. In 2023 viel die ‘boze brief’ bij hen op de mat.
Tom Selten is founder van Zympler. Met name voor de zakelijke markt ontwikkelt hij software die voorspellingen genereert en verschillende systemen en (klimaat)installaties aanstuurt: van batterijen tot laadpalen, van warmtepompen tot zonnepanelen. Op de universiteit waar hij studeerde, werkt hij nu mee aan een Europees ondersteund ‘Geniusproject’.
Een wat?
“Iedereen kent het fenomeen netcongestie, waardoor haast niemand kan bouwen of een nieuwe aansluiting krijgt. Maar grof beschouwd is netcongestie vergelijkbaar met het fileprobleem: de helft van de tijd gebruiken we het netwerk niet of nauwelijks. Dat is ook zo op de campus van de TU Eindhoven. Aan ons de uitdaging om al die systemen slim met elkaar te laten ‘praten’ en slimmer om te gaan met stroom en elektriciteit. Met als mantra: we hebben in Nederland geen energieprobleem, maar een vermogensprobleem.”
Wat trof je drie jaar geleden aan?
“Van alles. Zo was er nog helemaal geen opslagcapaciteit. Een ander probleem was het warmtesysteem. Er werd wel iets mee gedaan, maar ’s nachts koelden de gebouwen flink af, terwijl de warmtepompen dan ’s ochtends flink stonden te draaien. Dat was niet slim ingeregeld.”
Wat is de uitdaging op het project bij de campus?
“Het koppelen van alle aanwezige apparaten is niet makkelijk. Soms moesten we EV-laders vervangen, hadden we last van onbetrouwbare batterijen of moesten we iets aanpassen met de aansturing van bepaalde warmtepompen. Interoperabiliteit is een van de grootste uitdagingen. Bij het ontwerpen van individuele installaties of apparaten wordt daar nog te weinig rekening mee gehouden.”
Welke kosten zijn met dit project gemoeid?
“Ongeveer 8 miljoen euro (inclusief subsidies etc, red). Maar deze investering verdient zich ontzettend snel terug. Ineens komt er weer ruimte om binnen de aansluitingslimiet een nieuw datacenter en een nieuw onderzoekslab te bouwen. Waar ze tot voor kort over hun gecontracteerde vermogen heen gingen en daar zelfs brieven over kregen. De grap is dus dat ze het net slechts voor 50 procent benutten. Wij willen dat op 80 procent krijgen.”
Wat heeft de rest van bouwend Nederland hieraan? Als alle gebouwbeheerders dit doen kunnen we dan doorgaan met bouwen?
“Dat denk ik wel. In Nederland gebruiken we ons elektriciteitsnet ook slechts ongeveer voor de helft. We kunnen het elektriciteitsnet dus veel slimmer gebruiken. Al hoort daar een nuance bij: Je hebt te maken met drie netwerken: een laagspanningsnet, één voor de middenspanning en één hoogspanning (de snelweg). In Nederland hebben we vooral een probleem met die ‘snelweg’, we verplaatsen veel windenergie van West- naar Oost-Nederland. Dat is ook de reden dat we in Utrecht, Flevoland en Gelderland helemaal dichtzitten.”
Wanneer zijn jullie klaar in Eindhoven?
“Voorlopig hebben we nog genoeg ideeën. We werken ook samen met een fantastische opdrachtgever. En vanuit Europa wordt er met best veel interesse naar Nederland gekeken om te zien hoe wij dit oplossen.”
Hoe leuk is het om aan te werken?
“Het is supergaaf. Het is als het ware een speeltuin van innovatie. Een demonstratieproject. Wij noemen het gekscherend mini-Madurodam en zien dit als Nederland in het klein. Werkelijk alles is hier op kleine schaal aanwezig. Van woningen tot bedrijven tot aan een batterij met 180 laadpunten. En er wordt veel zonne- en windenergie opgewekt.”
Benieuwd naar het hele verhaal? Luister dan naar de nieuwe aflevering van Bureau Stoer:
z
