In onze poging de natuur de baas te zijn en zogenaamd duurzaam, zijn we alles aan het ombouwen. Niet in de laatste plaats onze woningen: de hoeveelheid installaties neemt hand over hand toe: kokende kranen, regendouches, recirculerende douches, videodeurbellen, regenwaterpompen, warmtepompen, zonnepanelen en nu weer batterijen en laadpalen.
Geen wonder dat de installaties bijna 40 procent van de bouwkosten lijken uit te maken, zo begrijp ik uit de podcast Bureau Stoer (aflevering 31, Bouwbesluit moet drastisch op de schop’) Geen wonder, het betreft vrijwel allemaal metalen, dure materialen en producten.
Niet alleen de kosten rijzen de pan uit, ook de materiaalinzet, en daar bijhorende productiegerelateerde energie neemt hand over hand toe. Ik zag het 15 jaar geleden al ontstaan, toen er in een demonstratiewoning een heuse machinekamer ontstond.
We laten ons meeslepen in een fictief vooruitgangsverhaal, dat vooral de energie- en materiaalinzet verhoogt. Maar redeneer nou eens andersom, laat installaties nou eens weg. Een douche kan een eenvoudige buis met kop zijn, en als je daar twee keer per week, – kort – gebruik van maakt, is de rest onzinnig. (Het lichaam reinigt zich vooral zelf, stank zit in de kleren). We laten ons meeslepen in een fictief ‘verzorgingsideaal’.
Maar meer nog de verwarming. Het is allang bewezen dat nieuwbouw vrijwel zonder installaties kan. De Oostenrijkse architecten Baumschleger en Eberle maken al meer dan 10 jaar baanbrekende gebouwen: kantoren en woningen zonder verwarming. Jazeker, in Oostenrijk. Gebouwen zonder installaties, met natuurlijke ventilatie via ramen die open dicht kunnen, CO2 gestuurd.
22-26
Onderzoek laat zien dat dat ook bij ons kan, het zogenaamde 22-26-concept, een kwestie van goed detailleren en materialiseren. Bewoners hebben een infrarood paneeltje voor noodgevallen, maar toen ik die woningen bezocht, meldden de bewoners dat ze die panelen in de 3 jaar dat ze er woonden, nog niet nodig hadden gehad.
Het lijkt erop dat Nederlandse architecten de Oostenrijkers achterna gaan. In Rotterdam met een woning, in Amsterdam met een installatie-arm kantoor. Het zou standaard moeten zijn! Materiaal- en energievermindering kun je ook bereiken met passiefhuizen of varianten ervan. Dit soort type woningen zijn goed geïsoleerd en zeker wanneer ze goed en dankbaar gebruik maken van de zon, hebben ze vrijwel geen verwarming nodig.
En als wij als bewoners leren accepteren dat het in de winter een paar dagen onder de twintig graden mag zijn in huis, en ons wat dikker aankleden, dan is ook in een passief huis geen verwarmingsinstallatie nodig. Of volstaat een kleine noodvoorziening. Dat moet toch kunnen? Waarom willen we alles tot drie cijfers achter de komma in de bouwregels regelen en vastleggen?
TO-januari
Zou de overheid dat kunnen accepteren, een bouwvoorschrift waarin ‘slechts’ 95 procent van de tijd een temperatuur van 20 graden gehaald moet worden? Waarom kennen we wel een ‘TO Juli’, maar geen ‘TO januari’, ofwel een temperatuur onderschrijdingslimiet? Het aantal uren dat de binnentemperatuur onder een bepaalde onaangename grens mag gaan?
Het levert ook de bewoners behoorlijk wat centjes op. Al moeten zij het bespaarde geld natuurlijk niet aan een vliegvakantie uitgeven. Waaraan dan wel? Nou, ga iets minder werken en neem iets meer vrije tijd.
Over de auteur
Ronald Rovers is ex-professor, fysisch fundamentalist, toekomstdenker en tegenwoordig auteur, in een zoektocht naar de ultieme volhoudbare fysische balans op aarde, Zonder fossiel uiteraard. Productief Land noemt hij “ons echte kapitaal, voor voedsel energie water en materiaal. En dat vergt dat wij ‘vegetarisch’ leven, en dus ook vegetarisch bouwen. In dat licht verken ik hier de toekomst van de bouw.” Meer lezen? Bekijk dan ook de website van Ronald.
Lees ook:
In Amsterdam komt een installatieloos kantoor
