Denk je dat digitalisering passie platslaat? Dan heb je er niets van begrepen, betoogt Pim van Meer in deze Digitale Doolhof. Digitalisering zorgt er juist voor dat mensen zich helemaal kunnen verdiepen in waar het werkelijk om draait.
Ik heb een zwak voor mensen met passie. Echt. Het maakt me bijna niet uit waarin. De één bouwt modelvliegtuigen. De ander heeft een slowcooker of een onverklaarbare liefde voor Japanse fileermessen.
Ken je John Williams nog, met Help, mijn man heeft een hobby? Ik keek daar altijd met verbazing en bewondering naar. Natuurlijk was het soms volkomen uit de hand gelopen, maar iemand die zich volledig verliest in één onderwerp heeft in ieder geval nog ergens AANDACHT voor.
In mijn wereld verliest iemand zich in perfecte plattegronden, data, gevelritmiek, logistiek of details waar de rest van de wereld straal aan voorbijloopt. Precies dát vind ik prachtig. Want passie is zeldzaam. Passie is aandacht. Passie is het moment waarop werk méér wordt dan taakuitvoering.
Juist daarom schuurt het dat digitalisering in onze keten nog te vaak wordt gezien als iets wat werk vlak maakt. Alsof standaardisatie, een uniforme taal en datagedreven werken vooral bedoeld zijn om mensen sneller hetzelfde te laten produceren.
Voor mij is het precies andersom.
Digitalisering is niet het platstrijken van vakmanschap. Digitalisering is het vrijspelen ervan.
Ik ben nooit fanatiek geworden van digitalisering omdat ik verliefd ben op tools of gadgets. Ik ben ermee begonnen omdat ik wilde sturen op kwaliteit. Twintig jaar geleden zag ik al dat je een deel van het werk slim kunt semiautomatiseren. Niet om mensen te vervangen. Niet om creativiteit te smoren. Maar om tijd vrij te maken voor wat er werkelijk toe doet.
Want zeg nou zelf: wie wordt er ’s ochtends enthousiast wakker van het handmatig vullen van de meterstaten van de ontwikkelaar?
Als je de basis op orde hebt, kun je dieper gaan, meer varianten onderzoeken, betere afwegingen maken en daadwerkelijk ontwerpen in plaats van achteraf schade repareren. 3D-digitalisering, een uniforme taal en objectief toetsbare informatie helpen ons om kwaliteit bespreekbaar en aantoonbaar te maken. Dan stuur je niet meer uitsluitend op onderbuik, volume of degene die het hardst roept. Dan stuur je op wat een project werkelijk nodig heeft.
En ja, daardoor wordt ontwerpen juist sterker.
Als de som klopt en de afnemer tevreden is over het ruimtelijke programma, kan het beeld verder. Als de randvoorwaarden scherp zijn, kan de creativiteit los. Als je weet dat je antwoord geeft op de echte vragen in de keten, kun je met meer vertrouwen iets bijzonders maken.
Toch zie ik in de praktijk nog vaak het omgekeerde. Eerst wordt gewerkt aan het beeld. Daarna pas aan de onderliggende som. Vervolgens is iedereen verbaasd als het ontwerp sneuvelt op betaalbaarheid, maakbaarheid, prestaties of samenhang.
En ergens wordt degene die dat vroegtijdig zichtbaar maakt ineens de boeman. Alsof het probleem zit in degene die laat zien dat iets nog niet staat, in plaats van in het feit dát het nog niet staat.
AI maakt dat nog scherper. Als we repetitieve taken slimmer organiseren, houden we meer tijd over voor afweging, ontwerpkwaliteit, variantenstudie en betere besluitvorming. Dan kunnen we niet alleen sneller werken, maar ook rijker denken.
Dus nee: digitalisering maakt vakmanschap niet per definitie kleiner. Als je het goed doet, gebeurt het tegenovergestelde. Dan zorgt digitalisering ervoor dat je eerst doet wat je móét doen, zodat je daarna maximaal kunt floreren in wat jou uniek maakt.
Niet minder menselijkheid, maar méér ruimte voor passie, vakmanschap en onderscheidend vermogen.
Fileermoment
Organisaties die digitalisering gebruiken om passie en vakmanschap dood te slaan, hebben digitalisering niet begrepen. Automatiseer het werk waar niemand voor uit bed komt. Bescherm juist het werk waar iemand volledig in kan verdwijnen.
Een systeem dat vakmensen kleiner maakt, is niet te digitaal. Het is gewoon slecht ontworpen.
