Een strobox is een houten kist gevuld met aangestampt stro, en Strobox maakt daar woningen van. Als het moet kan zo’n woning in één dag worden geplaatst. “Soms eisen aannemers dat we nog een gips‑ of cementplaat tegen het hout aanzetten vanwege het brandgevaar. Totaal onnodig.”
Dit vrolijke LinkedIn-bericht van Roelof Vossebeld van Strobox sprong laatst in het oog: “Het plaatsen van een woning in één dag”, met daarbij mooie foto’s van een hijskraan die bouwdelen op hun plek tilt. Samen met zijn Strobox‑collega’s maakt Roelof de bouwdelen in een grote werkplaats in Deventer.
Roelof, vertel eens wat meer over die woning?
“Het is een compacte woning die is geplaatst in een boomgaard in Dalem. De opdrachtgever wilde zo min mogelijk transportbewegingen op en naar de locatie, dus prefab is dan een uitkomst. We hebben de elementen van de woning – met een afmeting van 6 x 7 meter – in onze werkplaats voorbereid. Het is allemaal maatwerk. Om zes uur ’s ochtends reden we hier weg, en drie uur ’s middags stond er een huis. Leuk om te doen, en ook best spannend, want het moet allemaal precies kloppen natuurlijk. Omdat het voor ons een mooi en belangrijk project is, dacht ik: ik zet het op LinkedIn. Leuk dat je dat als Vrolijk Bouwnieuws hebt opgepikt.”
Hoe is Strobox ontstaan?
“We hadden een visie op biobased bouwen en in het bijzonder op strobouw, maar weinig middelen, en daarom begonnen we simpel. We merkten dat dat eigenlijk heel goed bij het product paste; ook dat was basaal en eenvoudig. We werken met jongeren die onder andere uit het speciaal en bijzonder onderwijs komen. Hoe complexer je je processen inricht, hoe eerder juist die doelgroep weer uitstroomt. We besloten dus om ook ons productieproces – de ‘lijn’ – zo eenvoudig mogelijk te houden. Hier vinden we human capital en social impact belangrijker dan de harde cijfers, zolang het samengaat met gezonde financiële bedrijfsvoering. Later beseften we dat ons dat ook uniek maakt.”
Wat maken jullie hier precies?
“Stroboxen. Dat zijn eigenlijk houten kisten die we vullen met stro. Ze verschillen in maat, van 2,4 x 2,7 meter tot wel 2,4 x 8 meter, afhankelijk van de opdracht. Het stro is biologisch en wordt per partij gecontroleerd. Het plaatmateriaal is ESB‑lijmvrij en Agepan, een plantaardige, dampopen MDF‑soort. De stroboxen zijn bouwdelen: wanden, vloeren of daken. We zetten ze hier in elkaar en daarna worden ze op de bouwlocatie gemonteerd.”
En hoe ziet het productieproces eruit?
“Voorin de werkplaats komt het hout binnen: latten, planken en platen. We hebben daar tekeningen hangen met maten en kleuren, zodat duidelijk is welk onderdeel waar in de bekisting komt te zitten. Het wordt op maat gezaagd en komt dan bij de volgende tafel terecht. Daar wordt de box in elkaar gezet en met behulp van een kraan gewogen. Als de box op de – door ons zelf gebouwde – perstafel is gevuld met stro, volgt er nog een weegmoment. Het vulgewicht is belangrijk voor de certificering waar we mee bezig zijn, maar is ook een bewijs voor de brandveiligheid en de isolatiewaarde. We moeten kunnen aantonen dat we voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit.”
Wat is de capaciteit hier?
“We kunnen met deze productielijn zo’n twintig woningen per jaar maken. Wie weet gaan we in de toekomst ooit nog opschalen. We zouden her en der in Nederland filialen kunnen opzetten, maar die ambitie is er op dit moment niet. Het is best een lastige tijd. Biobased bouwen komt wel van de grond, maar er is veel tegenwerking vanuit de fossiele hoek. Iets anders is de certificering en de hoge kosten die daarmee gepaard gaan. Voorlopig doen we hier lekker ons ding en krijgen we genoeg opdrachten.”
Waar zijn jullie nu mee bezig?
“Op de productielijn liggen delen voor een woning in Apeldoorn. Op het buitenterrein liggen bouwdelen klaar voor een woning in Bennekom; die gaan binnenkort op transport. En op dit moment zijn drie van onze medewerkers in Millingen aan de Rijn een boerderijwinkel in de vorm van een hooiberg aan het plaatsen. In de zomermaanden loopt het allemaal lekker door. Als we de certificering helemaal op orde hebben – en dat is bijna zover – dan kunnen we een mooi project hier in Deventer realiseren, op het terrein van de gasfabriek.”
Jullie krijgen vast veel vragen over brandgevaar?
“Haha, dat klopt. Mensen zijn daar heel paniekerig over want stro brandt als een fakkel. Dat wil zeggen: als er lucht bij komt en er ventilatie is. Maar het stro in onze bekistingen is zo aangestampt dat het één dik pakket vormt. Bovendien maken we compartimenten in de bekisting en is de beplating zo dik dat het 45 tot zestig minuten brandwerend is. We werken soms voor aannemers die eisen dat we nog een gips‑ of cementplaat tegen het hout aanzetten. Totaal onnodig, en niet biobased, maar soms ontkomen we er niet aan. Om aan te tonen hoe brandveilig ons product is, doen we binnenkort eerst een kleine en daarna een grote brandtest.”
Woon je zelf ook in een biobased woning?
“Jazeker. Sterker nog: mijn huis in Olst is een demowoning waar we dingen uitproberen, en het fungeert eens per maand als modelwoning. Toevallig ontvang ik er straks klanten die al hebben besloten dat ze biobased gaan bouwen, maar ze willen graag ervaren hoe het aanvoelt, erin rondlopen. Nou, dat kan bij mij. In de duurzame, circulaire en natuurinclusieve woonwijk Olstergaard waar ik woon, staan nog zeven andere stroboxwoningen. Iedere maand stelt iemand zijn huis open en zijn geïnteresseerden van harte welkom om binnen te kijken.”
Wat merken mensen dan?
“Hoe extremer het weer, hoe beter onze huizen presteren. Dat heeft te maken met de isolatiewaarde in combinatie met de massa in de stroboxen. Houtskeletbouw is ultralicht in vergelijking met bouwen met steen en beton. Maar kijk je naar de isolatie in zo’n Strobox‑woning, dan is dat pakket juist heel zwaar. De massa zorgt ervoor dat de faseverschuiving heel geleidelijk verloopt. En dus blijft het op warme dagen koel binnen, en kunnen we de warmte als het koud is juist goed binnen houden. Dat moet je ervaren, vandaar de open dagen.”
Lees eerdere afleveringen van Vrolijk Bouwnieuws
