Het besluit om het ministerie van VROM in 2010 op te doeken was “geen rare beweging”, maar wel eentje die “te steil” is ingezet. Dat zegt scheidend topambtenaar Chris Kuijpers in de nieuwste aflevering van de podcast Bureau Stoer. “We hadden meer vet op de botten moeten houden.”
Chris Kuijpers stopt op 1 juli 2027 als directeur generaal volkshuisvesting en bouwen. Dan heeft hij er bijna 20 jaar opzitten als topambtenaar op het gebied van woningbouw en ruimtelijke ordening.
In een uitgebreid interview met de podcast Bureau Stoer blikt Kuijpers openhartig terug op zijn carrière, waarin hij met een stuk of twintig ministers samenwerkte.
“Mijn favoriete? Ministers die wat willen en voor elkaar krijgen. Met Hugo de Jonge heb ik met veel plezier gewerkt, maar ook bijvoorbeeld met Sharon Dijksma en de huidige minister, weer net andere types”, zegt Kuijpers.
Leer van het verleden
Aan de vooravond van grote bezuinigingen van het huidige kabinet waarschuwt de topman voor te rigoureuze maatregelen. “Iets afbreken is makkelijker dan iets optuigen”, zegt hij. “Met Volkshuisvesting zijn we nu weer een beetje op niveau, maar moet je eens kijken hoelang dat heeft geduurd.”
Lering valt volgens hem te trekken uit het compleet opdoeken van het ministerie van VROM in 2010. “Of dat verstandig was? Toen was het geen rare beweging, we hadden weinig in de melk te brokkelen en nauwelijks financiële middelen. Bovendien was het crisis toen en was er amper behoefte aan woningen.”
Te steil
Wel meent Kuijpers dat de beweging te steil was. “Daardoor is er veel expertise verloren gegaan. Het gevolg? Dat het bouwen van woningen toen dat wel weer nodig was te lang op gang kwam. We hadden meer vet op de botten moeten houden.”
Weliswaar zonder ‘M’ van Milieu maakte het ministerie van VRO begin 2022 haar comeback. Kuijpers signaleert dat het de goede kant opgaat, maar weet ook dat de woningnood nog altijd een feit is. Toch is hij optimistisch.
Ander geluid in München
“Het goede nieuws is dat we locaties hebben en een actieplan. Maar daarmee zijn we er nog lang niet. Belangrijk was laatst ons bezoek (minister, markt en grote 5 steden) aan de Expo Real in München. Op dit moment zijn wij niet de favoriet (lees: niet het meest aantrekkelijke land om in woningbouw te investeren), maar we hebben daar wel een ander geluid laten horen. Dat ze niet gelijk morgen aan de poorten staan om geld te investeren begrijp ik wel, maar de basis is gelegd.”
Hij roept bouwers op om te blijven innoveren en wethouders om moedig te zijn. “Wat we nu hebben is ruimte, maar het ontbreekt aan harde plannen die vergund zijn. Daar zit de grootste zorg.”
Vinex 3.0
De topambtenaar wil in zijn slotmaanden publieke private samenwerkingen concreter helpen maken. Hij heeft de ambitie om ‘de grootschalige woningbouwlocaties’, waar het kabinet nu vol op inzet, te voorzien van een “warm en liefdevol verhaal.” “Daar komen alle doelen bij elkaar. Eigenlijk is dat een soort Vinex 3.0.”
Kuijpers gaat ook in op recente uitspraken van Peter Boelhouwer, hoogleraar housing systems aan de TU Delft. In Bureau Stoer zei Boelhouwer vorige week dat de productieambitie omhoog moet naar jaarlijks 120.000 nieuwe woningen. Kuijpers vindt dat onverstandig.
Hogere ambitie
“120.000 woningen? Veel mensen zeggen nu al dat we moeten stoppen met het noemen van die 100.000 woningen per jaar. Persoonlijk vind ik het goed om de druk erop te houden, maar nu roepen dat we naar 120.000 moeten, maakt mensen alleen maar onrustig. Iedereen in de sector wil juist stabiliteit en voorspelbaarheid.”
Trots is hij op de zogeheten Sleutelprojecten bij stationsgebieden die, op één na, allemaal zijn afgerond, het programma Leefbaarheid en Veiligheid en op het verduurzamen van de bestaande gebouwde omgeving. “Daar hebben we de afgelopen twintig jaar echt veel meters gemaakt.”
Humor
Op 1 juli trekt Kuijpers met opgeheven hoofd de ministeriedeur achter zich dicht. Hoe hij het überhaupt 20 jaar heeft volgehouden? “Hahaha. Dat vraag ik me ook af… Ik denk door optimistisch te blijven en het allemaal niet te belangrijk te gaan te vinden. En met een beetje humor.”
Benieuwd naar het hele interview met Chris Kuijpers? Luister naar Bureau Stoer.
