Jaren geleden bracht uitgerekend BPD, de grootste concurrent van de werkgever van Pim van Meer, buurtparticipatie in als één van de vijf punten van MiniGIM. Het is er uiteindelijk niet in gekomen, maar ze hadden wel gelijk. “Eerlijk is eerlijk”, geeft Pim toe.
Sommige onderwerpen zijn te belangrijk om concurrerend te behandelen. Buurtparticipatie is er zo één. Niet omdat ontwikkelaars dit massaal slecht doen. Dat is te makkelijk en ook niet waar. In veel projecten gebeurt participatie best behoorlijk. Soms zelfs heel erg goed.
Maar precies daar zit het probleem: soms.
Als goede buurtparticipatie afhankelijk is van de toevallige ontwikkelaar, adviseur, senioriteit of persoonlijke overtuiging aan tafel, dan is het nog geen volwassen werkwijze. Dan is het vakmanschap, maar nog geen systeem. En de opgaven waar we nu voor staan, vragen om meer dan toevallig vakmanschap.
MiniBIM maakte de taal tussen ontwikkelaar en afnemer scherper. Met woningcorporaties en beleggers proberen we steeds beter te spreken over dezelfde informatie, dezelfde aannames en dezelfde drempelwaarden. MiniGIM doet iets vergelijkbaars aan de voorkant van gebiedsontwikkeling: tussen gemeenten en gebiedsontwikkelaars. Welke analyses zijn minimaal nodig? Welke kaartlagen horen bij een gebied? Welke informatie moet beschikbaar zijn om een volwassen gesprek te voeren over haalbaarheid, randvoorwaarden en kwaliteit?
Nu MiniGIM via het DMI-ecosysteem namens gemeenten richting een eerste 1.0-versie beweegt, ontstaat een logisch moment om door te pakken. Want als we de financiële, ruimtelijke en technische informatiebehoefte steeds beter organiseren, waarom zouden we de sociale informatiebehoefte dan impliciet blijven behandelen?
Een gebiedsontwikkeling landt niet alleen in een exploitatie. Niet alleen in een driedimensionaal model. Niet alleen in een gemeentelijke analysekaart. Een gebiedsontwikkeling landt uiteindelijk in een buurt.
Daarover sprak ik met Frank van Ballegooyen van Smarticipatie. Frank houdt zich al jaren bezig met buurtparticipatie en gebruikt digitalisering niet als speeltje, maar als middel om gesprekken beter, eerder en breder te voeren. Wat mij raakte in dat gesprek, was dat twee werelden elkaar beginnen te raken.
Aan de ene kant de wereld van MiniBIM en MiniGIM: standaardiseren wat minimaal nodig is om betere besluiten te nemen. Aan de andere kant de wereld van digitale participatie: bewonerskennis, zorgen, kansen, sentiment en lokale logica eerder zichtbaar maken in het proces.
Frank zei eigenlijk iets heel simpels: “Goede participatie begint niet met overtuigen. Goede participatie begint met luisteren, kaders stellen en eerlijk terugkoppelen.” Dat klinkt bijna te eenvoudig, maar juist daar gaat het vaak mis.
Want participatie wordt nog te vaak gezien als iets wat erbij komt. Een bijeenkomst. Een verslag. Een projectpagina. Een verplicht onderdeel van het proces. Soms goed bedoeld, soms professioneel uitgevoerd, soms ook gewoon omdat het moet.
Maar volwassen buurtparticipatie is iets anders.
Dat betekent dat je vroeg genoeg begint, dus niet pas wanneer het ontwerp eigenlijk al dichtgetimmerd is. Het betekent dat je niet alleen luistert naar de mensen die hard roepen, maar ook de stille meerderheid een plek geeft. Het betekent dat fysieke bijeenkomsten en digitale participatie elkaar versterken. Het betekent dat opmerkingen niet verdwijnen in een mapje, maar worden gekoppeld aan locatie, thema, ontwerpkeuze en terugkoppeling.
Frank gaf een voorbeeld waarin fysieke gesprekken, klankbordgroepen en online participatie samenkwamen in één dashboard. Niet als doel op zich, maar om zichtbaar te maken waar zorgen zaten, waar kansen lagen en welke onderdelen van een plan nog beïnvloedbaar waren. Dat laatste is essentieel. Mensen hoeven niet altijd hun zin te krijgen. Maar ze moeten wel kunnen zien waar hun inbreng serieus is gewogen.
Daar zit voor mij de volwassenheid. Die zit in herhaalbaarheid. In transparantie. In het expliciet maken van sociale aannames.
Wie gebruikt deze plek nu? Wie voelt zich eigenaar van deze omgeving? Waar zit terechte weerstand? Welke zorgen zijn gebaseerd op misverstanden? Welke zorgen zijn juist pijnlijk terecht? Waar kan het ontwerp beter worden door lokale kennis? En hoe laten we later zien wat we met die inbreng hebben gedaan?
Dat is een serieuze ontwikkelopgave. Als we willen versnellen, moeten we niet doen alsof de buurt een hinderlijke factor is. De buurt is een informatiebron. Soms kritisch. Soms emotioneel. Soms onredelijk. Maar vaak ook verrassend precies in wat wij als professionals te laat zien.
Na MiniGIM 1.0 is dit volgens mij de volgende stap: buurtparticipatie niet langer behandelen als procesverplichting, maar als volwassen onderdeel van gebiedsontwikkeling.
Niet omdat het vriendelijk staat. Maar omdat plannen er beter van worden.
Over Pims digitale doolhof
In deze rubriek neemt Pim je mee in de soms wonderlijke, warrige maar snel veranderende wereld van digitalisering. Hij put uit zijn ervaringen die hij meemaakt als directeur digitalisering van VORM. Pim is uitgesproken, kritisch, maar wil jou bovenal helpen. Loop jij vast in het digitale doolhof? Pim helpt je naar de uitweg…. Heb je een vraag aan Pim of zoek je contact met hem? Volg Pim dan via LinkedIN. Eerdere afleveringen vind je hier.
