“Eigenlijk is iedere directeur gewoon één grote vergaarbak”, zei een medewerker van communicatie tegen Pim van Meer. Dat zette hem meteen aan het denken. Want dat legt een kwetsbaarheid bloot.
Directeuren lijken vaak slim. En soms zijn ze dat ook. Maar meestal zijn ze vooral ervaren. Ze hebben teringveel leergeld betaald. Ze hebben veel projecten gezien, veel ellende langs zien komen, veel patronen herkend, veel discussies gevoerd en vooral veel dingen mis zien gaan. Dat is logisch, want juist op het moment dat het niet goed gaat, komt veel uiteindelijk ergens bij een directeur op tafel.
Dat maakt een directeur of leidinggevende dus niet automatisch slimmer.
Dat maakt hem vooral blootgesteld.
En laat ik daar meteen eerlijk in zijn: senioriteit is belangrijk. Ervaring is heel belangrijk. Ik ga echt niet doen alsof een organisatie zonder ervaren mensen beter af is. Integendeel. Ervaring is vaak de reden dat je sneller ziet waar het mis dreigt te gaan, waar mensen zichzelf voor de gek houden, of waar een project nog een lelijke verrassing in zich verstopt heeft. Terwijl AI zonder sturing een ongeleid projectiel is.
Alleen zit daar ook precies het probleem.
Want ervaring is geen neutrale databron.
Ervaring is gekleurd.
Gekleurd door tijd.
Door de crisis waarin je bent gevormd. Net als ik.
Door de projecten die indruk op je hebben gemaakt.
Door de fouten die je nooit meer wilde maken.
Door mening.
Door context.
Door de manier waarop het menselijk brein nu eenmaal werkt.
Met andere woorden: is het eigenlijk wel zo’n goed idee dat we in de keten nog zo vaak leunen op één grote vergaarbak die deels gevuld is met waardevolle lessen, maar deels ook met oude reflexen, oude context en oud zeer?
Ik denk van niet.
En dat is precies waarom ik zo blijf hameren op digitalisering. Niet omdat ik directeuren wil vervangen. Niet omdat ik ervaring wil weggooien. Juist niet. Maar omdat ik vind dat ervaring ondersteund, gecorrigeerd en uitgedaagd moet worden door iets wat minder vergeetachtig of gevoelig voor ononderbouwde mening is en minder gevoelig voor emotionele verkleuring.
Want als we blijven doen alsof ervaring op zichzelf een goed systeem is, dan houden we een wereld in stand waarin belangrijke besluiten te vaak afhangen van wie het meest heeft meegemaakt, het hardst praat, of het meeste gezag uitstraalt. Dat is niet altijd hetzelfde als kwaliteit. Onderbouw het met de digitalisering!
Wat mij betreft moeten we dus toe naar iets anders. Naar een wereld waarin:
- kennis beter wordt gedeeld,
- spelregels explicieter worden gemaakt,
- standaarden helpen om informatie vergelijkbaar te maken,
- digitale poortjes laten zien of iets volledig genoeg is,
- en AI of andere systemen niet onze mening vervangen, maar wel helpen om patronen te herkennen en besluiten beter voor te bereiden.
Dan krijg je iets veel gezonders.
Dan blijft de directeur verantwoordelijk, maar niet meer als enige levende databank in de kamer. Dan wordt ervaring één bron, in plaats van dé bron. Dan kun je nog steeds advies vragen aan de senior, maar weet je ook wanneer die te veel leunt op herinnering en te weinig op gedeelde, actuele en toetsbare informatie.
En daar zit volgens mij de echte volwassen stap.
Niet minder ervaring.
Wel minder afhankelijkheid van ervaring als enige systeem.
Want laten we eerlijk zijn: als AI inmiddels verrassend goed kan voorspellen wat een directeur ergens van gaat vinden, zeker wanneer die directeur vaak genoeg publiceert of patroonmatig beslist, dan zegt dat ook iets ongemakkelijks. Dan is zijn wijsheid deels ervaring, maar deels ook gewoon voorspelbaar gedrag geworden. En voorspelbaar gedrag is zeer belangrijk maar niet altijd de beste oplossing.
Fileermoment
Een directeur hoeft geen database te zijn.
Sterker nog: het is ongezond als hij dat wel moet zijn.
Ervaring is waardevol.
Senioriteit ook.
Maar als jouw organisatie nog steeds leunt op vergaarbakken in plaats van op gedeeld, actueel en toetsbaar geheugen, dan stuur je niet op wijsheid.
Als we het goed doen is digitalisering een vriend die ons scherp houdt.
