Acht jaar. Zo lang duurt gemiddeld het ontwerp- en vergunningstraject voor woningbouw. Het kabinet wil dat in 2030 terugbrengen naar vier jaar. In het nieuwe Actieplan Versnelling Woningbouw staan daarvoor vijftig acties: parallel plannen, procedures vereenvoudigen, industrialiseren, capaciteit organiseren en vooral digitaliseren.
Het actieplan kondigt één landelijke digitale planketen aan. Digital Twins, datagedreven samenwerking en betere gegevensdeling moeten de besluitvorming versnellen. Voor de zomer van 2027 moet er bovendien een routekaart liggen voor een digitale basis voor gebiedsontwikkeling en woningbouw. Dat is fantastisch, ook omdat markt en overheid hier samen al volop aan werken.
De keten
Ooit fluisterde de minister mij in mijn oor dat ze bij Defensie in een verandermanagementteam had gezeten. Dat zie je terug in dit actieplan. En dat lees je. Het plan draait niet alleen om systemen, regels of techniek. Het gaat over samenwerking, gemeenschappelijke werkwijzen, transparantie en het daadwerkelijk veranderen van een keten.
En dat is belangrijk, want juist in die keten gaat het vaak mis. Er is vaak onvoldoende begrip van welke informatie nodig is, wat technisch al mogelijk is en welke oplossingen de markt al gezamenlijk heeft ontwikkeld.
Binnen één gebiedsontwikkeling bestaan daardoor gemakkelijk vijf versies van dezelfde werkelijkheid. Provincie, gemeente, ontwikkelaar, corporatie en netbeheerder werken met eigen documenten, modellen, definities en planningen.
En als iedere organisatie haar eigen werkwijze digitaliseert, produceren we vooral sneller verschillende werkelijkheden. Daarom is het domste wat we in de keten kunnen doen, dat iedere overheid, opdrachtgever of branche opnieuw voor zichzelf gaat bedenken hoe een digitale planketen eruit moet zien.
De gemeenschappelijke talen ontstaan al
Gelukkig hoeft niemand het wiel opnieuw uit te vinden, er bestaan al gemeenschappelijke talen die iedereen kan gebruiken.
MiniGIM wordt ontwikkeld als gemeenschappelijke taal tussen provincies, gemeenten en gebieds- of projectontwikkelaars. Daarmee brengen we de minimale informatie bijeen die nodig is om transparant te besluiten over onder andere programma, grond, mobiliteit, energie, milieu, financiën en ruimtelijke kwaliteit. MiniSIM is de stap ervoor.
MiniBIM vormt de gemeenschappelijke taal tussen woningcorporaties, projectontwikkelaars en sinds kort ook beleggers. Het verbindt woningtypen, ruimten, oppervlakten, prestaties, kosten en materialen aan één controleerbare 3D-bron.
De basis ILS is een fantastische onderlegger die de aannemers ons 10 jaar geleden hebben aangeboden.
BIMlegal richt zich op de verbinding tussen projectontwikkelaar, afnemer en notaris. Door digitale informatie aan contracten en juridische afspraken te koppelen, wordt niet alleen inzichtelijk wat partijen bedoelen, maar ook objectief toetsbaar wat zij daadwerkelijk hebben afgesproken.
Deze werkmethodieken zijn we met elkaar aan het verknopen. Van MiniGIM naar MiniBIM, basis ILS en vervolgens naar BIMlegal: van gebied naar gebouw en van ambitie naar contract.
Ook binnen het DMI-ecosysteem en de Samenwerkingsagenda Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling werken publieke en private partijen al aan deze samenhang. De beweging is dus begonnen. Het actieplan van het kabinet sluit daar bijna naadloos op aan.
Wij gaan door, doe mee
Wij gaan door met het ontwikkelen en verknopen van gestandaardiseerde werkmethodieken. Wij gaan door met mensen vragen wat hun minimale informatiebehoefte is. Wij gaan door met het objectief toetsbaar maken van doelen, het machineleesbaar maken van regels en het koppelen van informatie aan planning, besluitvorming en contracten.
We doen dit om samen transparantie te creëren. Want transparantie zorgt voor vertrouwen en vertrouwen maakt versnelling mogelijk.
Maar een gemeenschappelijke taal kun je per definitie niet alleen ontwikkelen. Doe daarom mee. Sluit aan. Denk mee over de informatie die jouw organisatie werkelijk nodig heeft. Breng bestaande kennis en standaarden in en voorkom dat we allemaal opnieuw hetzelfde wiel uitvinden. Dan bouwen we samen aan één transparante keten, van gebied tot gebouw en van beleidsdoel tot juridische afspraak en geven we ondertussen bijna toevallig precies het antwoord waar dit actieplan om vraagt.
