De bouw moet problemen niet voor zich uitschuiven, maar ze juist durven omarmen. Dat stelt Onno Dwars, CEO van Ballast Nedam Development en voorzitter van de Dutch Green Building Council. Klimaatverandering, woningnood, netcongestie en stijgende zorgkosten vormen volgens hem geen afzonderlijke dossiers, maar één ontwerpopgave voor de leefomgeving van morgen.
Gebouwen zijn meer dan plekken om te wonen en te werken. De manier waarop wijken, steden en voorzieningen worden ontworpen, bepaalt mede hoe mensen leven, bewegen en elkaar ontmoeten. Daarmee beïnvloedt de gebouwde omgeving niet alleen het klimaat en de biodiversiteit, maar ook gezondheid, economie en brede welvaart.
Ik ben een groot voorstander van het omarmen van problemen. Waar anderen een probleem als een bedreiging zien, zie ik het oprecht als een kans.Onno Dwars – CEO Ballast Nedam Development
Voor Dwars ligt daar een grote verantwoordelijkheid voor ontwikkelaars en bouwbedrijven. Zij creëren, samen met overheden en maatschappelijke organisaties, een deel van de toekomstige samenleving. Juist daarom moeten urgente problemen niet uitsluitend als beperkingen worden gezien.
Deze embed gebruikt marketing cookies. Accepteer marketing cookies om de embed te tonen.
De markt moet laten zien wat mogelijk is
Die houding vraagt om meer dan ambitieuze woorden. Marktpartijen moeten volgens Dwars in concrete projecten aantonen wat vandaag al mogelijk is. Vervolgens kunnen zij met overheden bepalen welke regelgeving en financiële voorwaarden nodig zijn om vernieuwing op grotere schaal toe te passen.
De overstap naar gasloos en energiezuinig bouwen laat zien dat dit kan werken. Ballast Nedam besloot in 2018 uitsluitend nog gasloos te bouwen, vooruitlopend op aangescherpte regelgeving. Ook energielabels, ooit door velen afgedaan als weinig relevant, spelen inmiddels een duidelijke rol bij de waardering en aankoop van woningen.
Toch is duurzaamheid volgens Dwars nog te vaak een kwestie van ‘minder slecht’ bouwen. Werkelijk duurzaam bouwen betekent dat volgende generaties geen schade ondervinden van de keuzes die nu worden gemaakt. Zover is de sector nog niet. Tendervoorwaarden, grondprijzen, tijdsdruk, garanties en achterblijvende regelgeving begrenzen wat binnen projecten haalbaar is.
Pioniersprojecten zijn daarom onmisbaar. Bij Horizons in de Amsterdamse Sluisbuurt kostte het veel tijd om goedkeuring te krijgen voor een grotendeels houten gebouw van veertig meter hoog. De opgedane kennis maakt het inmiddels mogelijk om sneller aan een hybride houten toren van honderd meter te werken. Niet ieder project hoeft een radicale doorbraak te zijn, zolang uitzonderlijke projecten de standaard van morgen dichterbij brengen.
Van woningen naar gezondheid
De volgende stap reikt verder dan energie en materialen. Dwars wil onderzoeken hoe de gebouwde omgeving kan bijdragen aan een langer en gezonder leven. In de Utrechtse gebiedsontwikkeling Cartesius wordt daarom gekeken welke ruimtelijke ingrepen gezondheidsproblemen kunnen helpen voorkomen.
Daarmee verschuift de blik van zorg naar preventie. Een wijk die beweging, ontmoeting en gezond gedrag stimuleert, kan maatschappelijke waarde opleveren die in een traditionele vastgoedberekening nauwelijks zichtbaar wordt. De kennis daarover bestaat volgens Dwars al, maar wordt nog onvoldoende verbonden aan ontwerp en gebiedsontwikkeling.
Radicale vragen en langdurige inzet
Dwars hoopt dat CO₂-neutraal bouwen tussen 2030 en 2035 de norm kan worden. Om dat te bereiken zijn langlopende programma’s nodig waarin markt en overheid samen naar een duidelijke stip op de horizon werken. Kleine verbeteringen zijn niet genoeg: wie slechts tien procent beter wil presteren, blijft vooral bestaande werkwijzen bijschaven. Radicale ambities dwingen tot wezenlijk andere keuzes.
Tegelijkertijd waarschuwt hij voor de verwachting dat grote veranderingen snel resultaat opleveren. Gebiedsontwikkelingen duren jaren en vragen om bestuurders, bedrijven en professionals die zich langdurig aan hetzelfde doel verbinden.
Zijn advies aan de sector is dan ook helder: “Werk langdurig aan een toekomst waarin de lat een stuk hoger kan liggen.”
