Tijdens het plenaire debat over de woningbouwopgave afgelopen donderdag tekende zich in de Tweede Kamer een nieuwe realiteit af. Netcongestie, industrieel en netbewust bouwen worden steeds belangrijkere ingrediënten in de toch al ingewikkelde cocktail van de woningbouwopgave. De verantwoordelijk minister belooft beterschap, maar niet ten koste van alles.
In dit artikel nemen we je mee in drie relevante discussies voor de bouw- en installatiebranche tijdens dit debat.
Netcongestie als grootste bouwrisico
Met stip op één staat het gebrek aan beschikbare netcapacitieit. Netcongestie is inmiddels uitgegroeid tot een veelkoppig monster dat in alle delen van het land opduikt. Waar het voorheen nog vooral over stikstof ging, waarschuwden meerdere kamerleden, zowel links als rechts, dat netcongestie in diverse regio’s een directe rem zet op woningbouwprojecten.
Volgens Habtamu de Hoop (Groenlinks-PvdA) vormt netcongestie momenteel een groter praktisch obstakel voor woningbouw dan veel andere regelgeving. Ook was daar BBB-kamerlid Femke Wiersma, die minister Mona Boekholt-O’Sullivan expliciet vroeg of zij de zorg deelt dat dit probleem zich landelijk gaat uitbreiden. Een volmondig “Ja, die zorgen deel ik zeker”, was haar antwoord op die vraag. Bovendien gaf Boekholt-O’Sullivan aan zelf intensief overleg te voeren met netbeheerders om te voorkomen dat nieuwe bouwlocaties worden aangekondigd zonder dat er voldoende elektriciteitscapaciteit beschikbaar is.
Een opvallende uitspraak van de minister volgde: “Ik wil, als wij praten over nieuwe wijken en grootschalige woningbouwlocaties, zeker weten dat ik niet in de valkuil loop als ik hier in de zomer heel enthousiast met vier locaties aankom, en dan blijkt de dag daarop dat daar helemaal geen aansluitingen zijn.” Met deze uitspraken én de urgentiediscussie geeft de minister een belangrijk signaal af. Waar netcapaciteit jarenlang vooral een technisch vraagstuk was, lijkt het nu een randvoorwaarde te worden voor gebiedsontwikkeling.
Kamer ziet kansen voor prefabversnelling
Een tweede opvallende discussie ging over industrieel bouwen. Ook hiervoor kwam de voorzet van de BBB. Wiersma lanceerde tijdens het debat een voorstel om gecertificeerde industriële bouwconcepten landelijk te erkennen. Volgens Wiersma moeten gemeenten niet telkens opnieuw dezelfde prefabconcepten beoordelen wanneer deze al eerder technisch zijn goedgekeurd.
Zij verwees daarbij expliciet naar conceptbouwers zoals Fijn Wonen. Volgens BBB kan landelijke certificering van zowel bouwconcept als productieproces leiden tot minder papierwerk, minder druk op gemeentelijke capaciteit en aanzienlijk kortere procedures.
D66 sloot zich daar direct bij aan. Kamerlid Rob van Asten vroeg zelfs of gemeenten uiteindelijk verplicht zouden moeten worden om zulke certificeringen te accepteren. “Als gemeentes het nog steeds allemaal zelf gaan doen, schieten we immers niet veel op met één landelijke certificering.” Voor prefabbouwers en conceptontwikkelaars zou zo’n systeem een forse versnelling van vergunningprocedures kunnen betekenen.
Enthousiasme over netbewust bouwen, zorgen over betaalbaarheid
Dat de overbelasting van ons elektriciteitsnet inmiddels torenhoog op de politieke agenda staat, moge duidelijk zijn. Ook in het volgende onderwerp komt de netcapaciteit aan bod. Netbewust bouwen wordt steeds belangrijker en met recht: want waarom zou je het net extra belasten als je nieuwe woningen en wijken ook zo kan ontwerpen dat ze het elektriciteitsnet minder zwaar belasten?
De minister liet weinig ruimte voor interpretatie van haar standpunt over dit onderwerp. “Ik ben daar een heel groot voorstander van.” Volgens haar wordt er momenteel onderzoek gedaan naar normen om netbewust bouwen makkelijker te maken. Tegelijkertijd plaatste Boekholt-O’Sullivan een belangrijke kanttekening. “We moeten heel goed kijken wat dit met de betaalbaarheid doet. Dat is een nadrukkelijk onderdeel van het onderzoek. Het is ook cruciaal voor de haalbaarheid, want anders is het een goed idee, maar onbetaalbaar.”
Migratie en betaalbare huur als bekende breuklijn
Uiteraard ging het naast techniek en uitvoerbaarheid ook nog over andere zaken. Zo knetterde het flink langs de bekende politieke breuklijnen. Een felle discussie ontspon zich over de invloed van migratie op de woningnood, waarbij partijen als JA21 en FVD stelden dat bevolkingsgroei de woningbouwopgave verder vergroot, terwijl andere partijen juist wezen op jarenlang tekortschietend volkshuisvestingsbeleid.
Daarnaast werd fel gedebatteerd over de toekomst van de Wet betaalbare huur, het uitponden van huurwoningen, de rol van beleggers, de financiële positie van woningcorporaties en de hypotheekrenteaftrek. Ook onderwerpen als leegstand, ouderenhuisvesting, grondbeleid, bouwgrondstoffen en de vraag hoe voldoende investeringskapitaal voor nieuwbouwprojecten kan worden aangetrokken, passeerden de revue.
Techniek schuift naar het centrum van het woonbeleid
Opvallend aan ditt debat was dat technische uitvoerbaarheid steeds meer centraal lijkt te staan in de politieke discussie over woningbouw. Waar eerdere debatten vaak draaiden om grondprijzen, huurregulering of beleggers, ging het nu over netcapaciteit, industriële bouwmethoden en slimme energieoplossingen.
Achter de ideologische botsingen over migratie, huurregulering, beleggers, corporaties en de hypotheekrenteaftrek tekent zich ondertussen een nieuwe werkelijkheid af. Waar de politieke discussie jarenlang vooral draaide om geld en regelgeving, verschuift de aandacht steeds meer naar uitvoerbaarheid.
Kan een nieuwe wijk nog wel worden aangesloten op het stroomnet? Kunnen prefabconcepten vergunningprocedures versnellen? En wordt netbewust bouwen straks de norm? Juist op die punten leek tijdens het debat opvallend veel politieke overeenstemming te ontstaan, terwijl op onderwerpen als migratie, huurbeleid en marktwerking de loopgraven nog altijd diep zijn.
De boodschap vanuit de Kamer en het kabinet lijkt daarmee helder: de woningbouwcrisis wordt niet alleen opgelost met meer locaties en meer geld, maar ook met een slimmer elektriciteitsnet, snellere bouwconcepten en nieuwe manieren van ontwerpen en installeren.
Kamer voelt meer urgentie dan het kabinet uitstraalt
Vrijwel alle oppositiepartijen, van SP tot GroenLinks-PvdA en JA21, schetsen een gevoel van crisis en zaaiden daarmee direct ook twijfel over het tempo waarmee het kabinet handelt. Waar Kamerleden herhaaldelijk aandrongen op versnelling, koos minister Boekholt-O’Sullivan in haar beantwoording vooral voor een bestuurlijke lijn. Zij benadrukte meermaals het belang van zorgvuldige afspraken met gemeenten, corporaties en andere partners voordat nieuwe maatregelen worden ingevoerd. Dat klinkt bestuurlijk verstandig, maar niet revolutionair.
Een uitzondering daarop is het dossier netcongestie. Hier nam de minister wel duidelijk stelling in en sprak er een duidelijke urgentie uit haar antwoorden. Zij waarschuwde dat het kabinet geen nieuwe woningbouwlocaties moet presenteren die vervolgens niet kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Daarmee leek er tijdens het debat wel brede overeenstemming te ontstaan over de technische uitdagingen rond woningbouw, maar veel minder over de vraag of het kabinet voldoende tempo maakt om de ambitieuze bouwdoelen daadwerkelijk te halen.
Lees ook
- ‘Bouwbesluit moet op de schop’
- Modulaire bouwers wil zonder definitieve vergunning starten met bouwen
- Bouwers zijn netcongestiebureaucratie beu
