E-hub Lage Weide begint op stoom te komen: ‘We willen de energiemotor van Utrecht zijn’

Bert Strijker is één van de drijvende krachten achter de energiehub Lage Weide in Utrecht die een jaar geleden groots werd gelanceerd. Wat drijft hem en wat ziet hij als zijn rol?

In Utrecht is vorige jaar een van de eerste energiehubs van Nederland opgetuigd. Deelnemende bedrijven stemmen het opwekken en verbruik van energie op elkaar af. Daarmee vangen ze elkaars pieken op. Het opzetten van de hub had kende heel wat valkuilen en voetangels, maar nu is het tijd om op te schalen, zegt Bert Strijkers, co-founder van Transitiemakers. Zijn motto? Je kunt praten en onderzoeken, maar als je echt het verschil wilt maken, moet je ergens gewoon mee beginnen. “Doe het stapje voor stapje, en kijk dan waar je uitkomt.” 

Samenwerken

Bert is al jaren actief op het gebied van duurzaamheid van bedrijventerreinen. Zo deed hij een project waarin een digital twin werd gemaakt voor congestiemanagement en powerbalancing van een bedrijventerrein op Lage Weide. In dat model plaatsten ze een grote accu. “We wilden kijken wat je vervolgens kunt doen om die stroom beter te verdelen. Daar leerde ik dat netcongestie een probleem is, maar dat je er door te sturen iets aan kunt doen.” Die kennis wilde hij overdragen. Overal waar hij vervolgens kwam om te spreken over leverzekerheid en betaalbaarheid leek het of ze het in Keulen hoorden donderen. “Maar in Lage Weide staken ze hun vinger op.”

Daarvoor moesten bedrijven hoe dan ook gaan samenwerken, stelt Strijker. “We hebben een haalbaarheidsonderzoek gedaan, en toen zijn we begonnen met veld 19.” Dat is de lus van netbeheerder Stedin, waar vijf bedrijven op zitten. “De eerste stap was het oprichten van een coöperatie waarin we de samenwerking aangingen met het netwerkbedrijf. Maar we zouden niet direct assets aanschaffen.” Er kwam dus geen batterij. “Het vrieshuis van een van onze deelnemers fungeert als een soort batterij. Uiteindelijk ging het om samenwerking, om te laten zien dat het kan.”

Maatschappelijke rol

Hier kwam het credo ‘stapje voor stapje’ van pas. Stedin kwam met een aanbod voor groepscapaciteit van de bedrijven gezamenlijk, dat fors lager was dan de capaciteit van de bedrijven bij elkaar. Het was dan ook een hele uitdaging om het verbruik daar in te passen. “Met EMS-leverancier Groendus hebben we profielen opgesteld van het verbruik en bepaald waar ieder kon terugschroeven en waar men gebruik kon maken van elkaars capaciteit. Ondanks de tegenslag wilden we verder omdat we die maatschappelijke rol wilden oppakken. Het idealisme zat er al aardig in. Het aanbod van Stedin is toch geaccepteerd. Maar vervolgens moesten we de verzekering en aansprakelijkheid nog regelen. Door de onbekendheid in de markt was dit op dat moment nog niet mogelijk en dat hebben we aangekaart bij het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Tot slot kwam Tennet kort voor de ondertekening met de mededeling: ‘Dat hebben jullie mooi gedaan, maar wij vinden het niet goed. Tussen 16:00 en 20:00 uur kunnen we niet alles leveren, dan moet het verbruik nog verder worden teruggeschroefd.’ Uiteindelijk hebben we ook dat geslikt en op 11 juli is er toen getekend.”

Opschaling van de e-hub nodig

In een paar maanden is vervolgens alles in een groot EMS gegoten en bij de bedrijven afzonderlijk in sub-EMSen, vertelt Strijker. “In januari ging het echt live en ging het systeem ook echt sturen. Die eerste maanden is het heel spannend. Hoe gaat het, zijn er overschrijdingen en hoeveel geld gaat dat kosten? Dan merk je in maart-april-mei dat het goed gaat. Dat hebben we doorstaan, nu kunnen we groter, meer en beter. We zijn nu met vijf bedrijven, maar in 2027 kunnen dat er 100 zijn! Want je hebt iets ontwikkeld dat je kunt opschalen, verbreden en kopiëren.”

Er zijn nu gesprekken met 21 bedrijven, die veelal meerdere aansluitingen hebben. “En we mogen ring-overstijgend zijn”, vertelt Strijker. “Dan moeten we dus gaan optimaliseren per veld, en ook de velden onderling. Hoe ga je dat regelen? Dat is ook nog niet eerder gebeurd. We moeten daarom heel voorzichtig te werk gaan. We kunnen geen foutje maken, want dan ligt een deel van Lage Weide eruit en daar worden we niet populair van. Kwaliteit gaat voor snelheid. Tegelijk is opschaling nodig voor de continuïteit van de coöperatie.”

Dromen en stappen

Bert Strijker ziet de E-hub echt als een een oplossing, zeker als heel Lage Weide gaat meedoen. “En dit is nog maar de eerste steen”, zegt hij. “Het gaat om verduurzaming, en we willen de energiemotor van de stad worden. Stroom gaat dan naar de verschillende bedrijven en wijken via de E-hub. Er is uitwisseling en we stemmen ons verbruik met elkaar af. Tussen 16:00 en 20:00 uur gebruiken wij wat minder, op een slimme manier.”

Maar hij vooruit kijkt en groter droomt wil niet zeggen dat Strijker zijn ogen van de bal haalt. Hoe groot het doel ook is, je moet altijd bezig zijn met de stap die je op dit moment aan het zetten bent. “Die 21 bedrijven waar we nu mee praten, die kennen we. Die zijn zelf bezig met hun energiemanagement en voor zover ze er niet mee bezig zijn, krijgen ze advies. Je moet geen bedrijven binnenhalen die er niet mee bezig zijn, ze moeten wel iets kunnen bieden. Er moeten bijvoorbeeld regelbare pieken en dalen zijn.”

Daarnaast moet altijd iedereen worden meegenomen in elke stap die wordt gezet. “We trekken nu bijvoorbeeld gezamenlijk op met parkmanagement Lage Weide en de gemeente en de provincie Utrecht. En bij Stedin moet je alle lagen afzonderlijk meenemen. De board, de directie en de innovatie- en uitvoeringsafdelingen. Dat betekent ook dat het soms niet sneller kan dan het gaat. Het blijft allemaal mensenwerk.”

Op alle niveaus

Dit pionieren vergt dus op alle niveaus tegelijk een behoedzame aanpak. En juist daar pakt Bert Strijker een belangrijke rol. “Ik ben ambassadeur van PVB Nederland, waarmee we de organisatiegraad van bedrijventerreinen proberen aan te jagen. Ook heb ik connecties met het kennisplatform energiehubs.nl. Dat is onder andere een samenwerking tussen netwerkbedrijven en het ministerie van Klimaat en Groene Groei. In Utrecht zit ik in Waterstof Utrecht. Zo houd ik me met alles bezig, op lokaal en provinciaal niveau en op landelijke schaal. Daardoor ben ik de schakel die alle niveaus verbindt. Want verduurzamen lukt niet vanuit een ivoren toren. Als je de bedrijventerreinen niet mee krijgt lukt het niet. Maar je moet ook weten wat de hogere echelons dwarszit. Ik ken de knopjes op alle niveaus.”